၉။ သုေတသနစာတမ်းေရးနည်း
သုေတသနစာတမ်းေရးနည်း
တက္ကသိုလ် ပညာေရးတွင် သုေတသနလုပ်ငန်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းတရပ်အြဖစ် ပါဝင်သည်။ ဘာသာရပ်အသီးသီးအတွက် လူတိုင်းလူတိုင်းအဘို့ သုေတသနအေြကာင်းအရာအချက်အလက်များ ရှာေဖွရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ ထို့ေြကာင့် ယခုေခတ်လူတို့၏လုပ်ေဆာင်မှုတိုင်းတွင်စာအုပ်စာတမ်းများ ရှာေဖွေလ့လာ မှုမပါလျှင် မြပီးေချ။ တက္ကသိုလ်များ၌''သုေတသနစာတမ်း''အသံုးဝင် အေရးြကီးလာေြကာင်း စံနစ်သစ်ပညာေရးက ေဖါ်ြပလျက်ရှိသည်။
သုေတသနလုပ်ငန်းသည် စံနစ်သစ်ပညာေရး၌ အကျိုးများစွာြဖစ်ေစသည်။ ပထမအချက်မှာ ေကျာင်းသူေကျာင်းသားများအား သင်ဆရာတဦး၏အာေဘာ်နှင့်ြပဋ္ဌာန်းေသာစာတအုပ်မျှေလာက်သာ သင်အံသည့်အကျင့်ေလာင်းရိပ်ေအာက်မှ လွတ်ေြမာက်ေစြခင်းြဖစ်သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ ကိုယ်ပိုင်၊ ကိုယ်နည်း၊ ကိုယ့်ဟန်ြဖင့် ေလာကဓာတ်နည်းကျကျေတွး ေခါ်ေစမှုရေစြခင်း ြဖစ်၏။
တတိယအချက်မှာ အကျိုးအေြကာင်း ဆင်ြခင်ေတွးေခါ်မှုအကျင့် ဖွံ့ြဖိုးတိုးတက်၍စံနစ်တကျဖွဲ့စည်း လုပ်ကိုင်တတ်ေစြခင်းြဖစ်သည်။ သုေတသနလုပ်ငန်းနှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲြခားနိုင်ေပသည်။ ေလာကဓာတ်ပညာနှင့်စာေပပညာဟူ၍ ပိုင်းြခားနိုင်သည်။ ေလာကဓာတ်နည်းသုေတသနမှာ စမ်းသပ်တီထွင် စီစစ်ရေသာလုပ်
ငန်းြဖစ်၍ မလွယ်ကူလှေချ။ စာေပဆိုင်ရာ သုေတသနလုပ်ငန်းသည်သာလျှင် တက္ကသိုလ်ပညာသင်များအတွက် လွယ်လွယ်ကူကူ ထမ်းေဆာင်နိုင်ေပမည်။
စာေပပညာသုေတသနလုပ်ငန်းမှာလည်း တီထွင်မှုပါရသည်ပင်၊ ထို့ေြကာင့် စာတမ်းေရးသားရာ၌ အချက်အလက်အနည်းငယ်အေပါ် တိုးချဲ့ရှာေဖွတင်ြပရံုမျှသာ မြဖစ်ေစရန် သတိရှိရမည်။ ပျင်းရိြငီးေငွ့ေသာစာ တမ်း မျိုး မြဖစ်ရန်၊ ေရှာင်ရှားရမည်။ အချို့ေရှးဆန်သူများကား စာ တမ်းဆိုသည်နှင့်အညီ ပျင်းစရာြဖစ်ရမည်ဟု ယူဆေကာင်း ယူဆမည်။ စာတမ်းေရး ကျွမ်းကျင်ပါ လျှင် စိတ်ဝင်စားဘွယ် ြဖစ်ေအာင် ေရးတတ်ရမည်။ စကားသံုးရိုးသား လွယ်ကူေစရမည်။ ဥပစာ ဥပမာစကားများြဖင့် ြပနိုင်ရမည်။ ပံုြကမ်းပန်းချီဆွဲြပသင့်က ြပရမည်။ အေကာင်အထည်ဖမ်း၍မရေသာ စကားအသံုးအနှုန်းများ စိတ်ကူးရတိုင်း မေရးရန် သတိရှိရမည်။ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းတတ်နိုင်သမျှ ြကိုးစားေရးရမည်။
သုေတသနစာတမ်းသည် မိမိကိုယ်ပိုင်မူဟန်ကို ေပါ်လွင်ေစရမည်။ ဤကိုယ်ပိုင်ဟန်ေပါ်လွင်ေစမည့်အေြကာင်းသည် အေြကာင်းအရာ ေခါင်းစဉ်ေရွးချယ်မှုေပါ်၌ တည်ေလသည်။ အေြကာင်းအရာအေဟာင်းပင် ြဖစ်ြငားေသာ်လည်း ြကံစည်ဖန်တီးမှုေပါ်၌ အမှီြပုြပီး သစ်ဆန်းလာနိုင်သည်။ ကိုယ်ပိုင်မူဟန်ကို အေြကာင်းအရာ ေရွးရာတွင်သာမဟုတ်၊ အချက်အလက် စုေဆာင်း၍ ေပါင်းစည်းေရးသားနိဂံုးချုပ်ရာမှာလည်း အေရးြကီးေြကာင်း သတိရှိရမည်။
''သုေတသနစာတမ်း''များသည် ပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ြပဿနာရပ်တခုကို အေြပအလည်ေြဖရှင်းနိုင်စွမ်းရှိရမည်။ ြပဿနာတရပ်ကို ေြပလည်ရံုသာမဟုတ်ေသးဘဲ ပညာေရးေလာကအတွက် ေကျာင်းသားဆရာ ေလ့လာသူ အားလံုးအကျိုးကို ြပုေစရမည်။
ထို့ေြကာင့် သုေတသနစာတမ်းေရးရာမှာ အချိန်ယူေရးရမည်။ ေြဖးေြဖးနှင့်ဒုက္ခခံြပီးရှာေဖွစုေဆာင်းရမည်။ တိကျမှန်ကန်ေစရမည်။ ြပုစုေရးသားမည့်စာတမ်းကို မည်မျှြကာရှည်စွာရှာေဖွရမည်ကို အချိတိုင်းတာ ေဝဘန်ပိုင်းြခားတတ်ရမည်။ မိမိေရးသားမည့်အေြကာင်း ြပည့်စံုလံုေလာက်ေသာအချိန်ကို ြကာေညာင်းေစြပီး အချိန်တိုတိုနှင့် စိတ်ဝင်စားမှုေပးနိုင်စွမ်းရမည်။
မိမိြပုစုမည့်စာတမ်း အချိန်မည်မျှြကာမည်ကို အြကမ်းသေဘာ ခန့်မှန်းတွက်ယူရမည်။ (နာရီေပါင်း မိနစ် ေပါင်း မည်မျှဟု အတိအကျေြပာရမည့်ကိစ္စမဟုတ်ပါ။) အချို့ကျမ်းြပုပုဂ္ဂိုလ်များသည် အားလပ် ေသာ အချိန် ပိုင်းမှာပင် အသံုးချကာ စာအုပ်ေကာင်းများ ေရးသွားြကသည်။ အချိန်ကန့်သတ်ရာတွင် အေြကာင်းအရာ၊ အချက်အလက် စုေဆာင်းရန်အတွက် ၃-ပံု ၂-ပံုထား၍ ကျန် ၁-ပံုမှာ စာတမ်းေရးသားချိန်အြဖစ် ထားသင့်သည်။
ပထမပိုင်းအချက်အလက် စုေဆာင်းြခင်းလုပ်ငန်း
(က) စာတမ်းေခါင်းစဉ် အေြကာင်းအရာေရွးချယ်ြခင်း။
(ခ) ေရွးချယ်ေသာအေြကာင်းအရာနှင့်ပတ်သက်သည့်ဆိုင်ရာစာတမ်းများ ဖတ်ြခင်း။
(ဂ) စာအုပ်စာတမ်း စာရင်းအင်းြပုြခင်း။
(ဃ) ေရးသားမည့်အေြကာင်းအရာ၊ မာတိကာပံုြကမ်းေလာင်း ြပုစုြခင်း။
(င) စာအုပ်များ ဖတ်၍ မှတ်စုထုတ်ြခင်း။
(စ) မှတ်စုများ ေပါင်းစုဖွဲ့စည်းြခင်း။
ဒုတိယစာတမ်းေရးသားလုပ်ငန်း
(က) ေရးသားမည့်အေြကာင်းအရာကို စီစစ်ြပီး သေဘာတရား မိမိြဖစ်ေစရန် စီစဉ်ြခင်း။
(ခ) ေရးသားမည့်အေြကာင်းအရာ၊ မာတိကာကို အတိအကျ ေနာက်ဆံုးြပင်ဆင်ြခင်း။
(ဂ) စာမူြကမ်းေရးသားြခင်း။
(ဃ) ြပင်ဆင်ေရးသား အေချာကိုင်ြခင်း။
(င) ကိုးကားေသာကျမ်းစာအုပ်များ စာရင်းအင်းအတိအကျ ေနာက်ဆံုးြပင်ြခင်း။
(စ) စာမူြကမ်းကို ေနာက်ဆံုးြပင်ဆင်ြခင်း။
စသည်ြဖင့် အေသးစိတ်လုပ်ငန်းများကို သိရှိထားရမည်။
အေြကာင်းအရာ ေရွးချယ်ြခင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ေအးေအးထားကာ ေရွးချယ်ရန်အေရးြကီး၏။ မိမိစိတ်၊ မိမိဝါသနာအလိုက် ညီညွှတ်ေအာင် ေရွးချယ်တတ်ရမည်။
(ဤကား ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးအတွက် စာတမ်းများ ေရွးချယ်ေသာကိစ္စြဖစ်သည်။) တြခားသူတပါးေရးသွားြပီး အေြကာင်းအရာမျိုး မထပ်မိေစရန် ဂရုစိုက်ရမည်။ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးအတွက်မဟုတ်ဘဲ တက္ကသိုလ်သခင်္ဏ်းစာအြဖစ် ယခင်စာေရးဘူးေသာအေြကာင်းအရာစာတမ်းများ ေရးသားေစြခင်းသည် သုေတသနအေလ့အကျင့်ရေစရန်သာ ြဖစ်သည်။အထူးေကာင်းမွန်သည်မှာ ဆရာက အေြကာင်းအရာ ၄-၅မျိုးေပး၍ ကိုယ့်စိတ်ြကိုက်ေရွးချယ်ေရးသားရေသာ စာတမ်းြဖစ်သည်။ မိမိြကိုက်ရာစာတမ်းနှင့်ေရွးချယ်ခွင့်ရေသာအခါ၌
ေရးသားရမည့်အချိန်အကန့်အသတ်၊ စာတမ်းအရှည်အတိုနှင့်အညီ စံုလင်ေသာ စာတမ်းြဖစ်
ေအာင် ြကိုးစားရမည်။
ေရးသားရမည့်စာတမ်းအတွက် အေြကာင်းအရာများ အေြခခံရရှိေစရန် စာအုပ်များဖတ်ရမည်။ ထိုအခါ စာြကည့်တိုက်များသည် အထူးလိုလာေလသည်။ ရန်ကုန်မှာဆိုပါက ြမို့ေတာ်ခန်းမရှိ နိုင်ငံေတာ်စာြကည့်တိုက်၊ ဗဟိုတက္ကသိုလ်များပိဋကတ်တိုက်၊ ကမ္ဘာဧဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်ပိဋကတ်တိုက် စသည်ြဖင့် များစွာေတွ့နိုင်သည်။ မန္တေလးြမို့ေတာ်တွင်ကား နိုင်ငံေတာ်စာြကည့်တိုက်၊ တက္ကသိုလ်များစာြကည့်တိုက်နှင့်ေခတ်စာေပအတွက် ြပည်သူ့စာြကည့်တိုက်ဟူ၍ ေတွ့ရေလသည်။ မိမိေရးသားမည့်အေြကာင်းအရာ နယ်ပယ်အတွင်းရှိ စာများနှံ့နှံ့စပ်စပ် ြကားဘူး၊ ြမင်ဘူး၊ မှတ်ဘူးရေပမည်။ အကျဉ်းချုပ်သေဘာသိထားရမည်။ မိမိေရးသားမည့်ရည်ရွယ်ချက်လည်း အေြကာင်း အရာနှင့်အြမဲညီညွှတ်ေနရမည်။ ထိုေနာက် စာအုပ်များစာရင်းဇယားြပုရမည်။ မိမိကိုယ်ပိုင်(ကဒ်၊ကဒ်တေလာက်)များ ထားသင့်သည်။ အက္ခရာဝလိအစဉ်အတိုင်းထားရန် ၃ဓ×၅ဓ ကပ်ြပားများအဆင့်သင့် ရှိထားရမည်။ စာ ေရးဆရာ၊ ကပ်၊ ေခါင်းစဉ်ကပ်၊ အ ေြကာင်းအရာကပ်ဟူ၍ သံုးမျိုးခွဲထားထိုက်သည်။ စာေရးသူ အမည်၊ ပံုနှိပ်ထုတ်ေဝသူ၊ ပံုနှိပ်တိုက်၊ မူပိုင်၊ ပံုနှိပ်သက္ကရာဇ်၊ ေန့စွဲ ထို့ေနာက်မှ စာအုပ်ပါ အ ေြကာင်းအရာအကျဉ်းမှတ်ရမည်။ ယင်းသို့ စာအုပ်စာရင်းအရ ဖတ်ရှုရေသာ စာများကို မှတ်စု ထုတ်ရြပန်သည်။ ထိုအခါ ၄ဓ×၆ဓ ြဖစ်ေစ၊ ၅ဓ×ဂဓ ြဖစ်ေစ မှတ်စုစာရွက်များထား၍အက္ခရာဝလိ စဉ်ထားြပီး မှတ်စုများ ေရးမှတ်ရမည်။
သုေတသနစာတမ်းြပုရာတွင် လိုက်နာရမည့်စည်းကမ်းများ
(၁) ေရးသားမည့်စာတမ်း အေြကာင်းအရာနှင့်ဆိုင်ေသာ ကျမ်းဂန်ဗဟုသုတကျယ်ကျယ်ြပန့်ြပန့် ဗဟုသုတြပည့်စံုရမည်။
(၂) ေရးသားေသာစာတမ်း၌ အေြကာင်းအရာအချက်အလက်များ ြခံုမိငံုမိေအာင် ထည့်သွင်းနိုင်ရန် မာတိကာ ြဖင့်အညီ ေရးစွမ်းရမည်။
(၃) ေရးသားရာ၌ ေခတ်နှင့်အညီအညွှတ်ရှိရမည်။ ေခတ်ေနာက်ြပန်ေသာ စာတမ်းမြဖစ်ေစရ။
(၄) အြငင်းပွားစရာ မပါရှိေစဘဲ အြပစ်အနာကင်း၍ ေဝဘန်မှုခံနိုင်စွမ်းရည်ရှိရမည်။ အြခားကမှီြငမ်းြပုေလာက်ေစရမည်။
(၅) ပါသင့်ေသာအချက်အလက်များ ြပည့်ြပည့်စံုစံု ပါဝင်ရမည်။ ွြကင်းကျန်မေနေစရ၊ အချက်အ
လက်စံု၍ ဆီေလျာ်ေကာင်းမွန်ေစရမည်။
(၆) မိမိကျမ်းသည် တချက်လွတ်မှန်ကန်သည်ဟု အတ္တစွဲမျိုး မြဖစ်ေစရ၊ ပညာမာန်မဝင့်ရ၊ သမာ
သမတ်ရှိရမည်။ တပါးသူစာကို အထင်ေသးြခင်း မြပုရ၊ ခွဲြခားေဝဘန်၍ ေရးတတ်ရမည်။
(၇) မိမိေရးသားရမည့်အေြကာင်းအရာမှလွန်၍ နယ်မကျွံေစရန် သတိထားရမည်။ ေခတ်ပိုင်းနှင့်
ေရးလျှင် သူ့ေခတ်အေြကာင်း စံုပါရမည်။
(၈) မိမိေရးေသာစာသည် စံနစ်တကျ ရှိေစရမည်။ သူ့ကဏ္ဍနှင့်သူ ေရး၍ ေရာေထွးရှုပ်ေပွမြဖစ်
ေစရန် သတိထားရမည်။
(၉) မိမိကိုးကားေသာ ကျမ်းများကို ေဖါ်ထုတ်ြပရာ၌ မူလစာပံုပန်း ဟန်မပျက်ေစရ၊ မူရင်းစာကို
မြပုြပင်ရ၊ အတိအကျရှိတိုင်း ြပရမည်။
(၁၀) လိုအပ်ပါက မိမိကျမ်း၌ ပံုြကမ်းဓာတ်ပံုများ ေြမပံုများ ထည့်သွင်းြပပါ။ ပံုအမည်များနှင့်
စာရင်းဇယားပါ ထည့်သွင်းေဖါ်ြပပါ။
(၁၁) ကိုးကားေသာကျမ်းများ စာရင်းေဖါ်ြပရာ၌ ကျမ်းအမည်၊ စာေရးသူထုတ်ေဝသူပံုနှိပ်တိုက်၊
ထုတ်ေဝေသာခုနှစ်သက္ကရာဇ်များပါ ြပရမည်။
(၁၂) အြကမ်းေရးသားြပုစုြပီးတိုင်း မသင့်သည်များကို ပယ်၍ ကျန်ရစ်သည်များကို ြဖည့်ရမည်။
အခန်းတိုင်း အခန်းတိုင်း ြပန်လည်ဖတ်ြပီး ြပင်သင့်သည်ကို ြပင်ရမည်။ ကျမ်းစာတမ်း၏ေအာက်ေြခမှတ်ချက်များ ထည့်သွင်းသင့်သည့်ေနရာ၌ ထည့်သွင်းေဖါ်ြပရမည်။
(၁၃) သုေတသနစာတမ်းကျမ်း၏အထူအပါးသည် အဓိကမဟုတ်၊ စာတမ်း၏မှန်ကန်မှု ဆွဲေဆာင် နိုင်ေသာ ေရးသားမှုသည်သာ သုေတသနစာတမ်း၏တန်ဘိုးကို အကဲြဖတ်ေပသည်။
သုေတသနြပုရာ၌ ေရှာင်ြကဉ်ရမည့်အချက်များ
(၁) အြငင်းပွားေစမည့်အချက်များကို ေရှာင်ပါ။
(၂) မကျွမ်းကျင်ေသာ အေြကာင်းအရာများ မပါပါေစနှင့်။
(၃) မိမိစာတမ်းသည် ဘာသာြပန်စာတမ်း မြဖစ်ပါေစနှင့်။
(၄) စာဖတ်သူတို့ကို ငိုက်မျဉ်းထိုင်းမှိုင်းေစေသာကျမ်း မြဖစ်ပါေစနှင့်။ စာဖတ်သူစိတ်ရွှင်လန်းေစ ၍ ရသေြမာက်ေသာ စာြဖစ်ရန် ြကိုးစားပါ။
(၅) မိမိြပုစုေရွးချယ်ေသာ အေြကာင်းအရာသည် ရှာေဖွရန် ခက်ခဲေသာ ကိစ္စမြဖစ်ပါေစနှင့်။ လွယ်
လွယ်ကူကူ ရှာေဖွရနိုင်ေသာ စာြဖစ်ြပီး ကိုယ်တိုင်လည်း ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ကျွမ်းကျင်ရမည်။ ေခတ်
နှင့်လည်း လက်ခံနိုင်စရာ ြဖစ်ရမည်။
(၆) ကျယ်ြပန့်လွန်းေသာ အေြကာင်းအရာကို မေရွးပါနှင့်။ သိပ်သိပ်သည်းသည်း ပိပိရိရိ ေရးနိုင်
မည့်အေြကာင်းအရာကို ေရွးချယ်ပါ။ ကျယ်ြပန့်ေသာအေြကာင်းအရာြဖစ်ပါမူ ေခတ်ကိုခွဲြပီး ပိုင်း
ြခားေရးပါ။
(၇) ေတွေဝထိုင်းမှိုင်းေသာစာမျိုးကို ေရှာင်ပါ။ ြငီးေငွ့ေသာစာမျိုး မြဖစ်ေစရန် သတိရှိပါ။
သုေတသနစာတမ်းေရးရာတွင် အထူးအေရးြကီးဆံုးအချက်မှာကိုယ့်မူပိုင်ေရးသားမှု၊ ရှာေဖွမှုများြဖစ်ရမည်။ ခရီးလည်း မြကာမြကာ ထွက်ရမည်။ ေမးသင့်ေသာ ပုဂ္ဂိုလ်များထံလည်း မြကာမြကာ သွားေရာက်ဆည်းကပ်ရမည်။ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ပါြပီးသားအေြကာင်းများကို ဖတ်ကူးစုေပါင်းေရးသား တင်ြပေသာ သုေတသနမျိုးကား တန်ဘိုးမရှိလှေချ။ ကိုယ့်အဆံုးအြဖတ် ေပးနိုင်ေသာ အချက်မပါရှိလျှင် လံုးဝပင်တန်ဘိုးမရှိေချ။ ထို့ေြကာင့် ေကျာင်းသူေကျာင်းသားများနှင့်ထိုက်တန်သင့်ေလျာ်ရံုမျှသာ ဤတွင်ေဖါ်ြပအပ်ေပသည်။
